عنوان دوره آموزشی: آمادگی عمومی و اقدامات ایمنی در شرایط بحران
مهندس علی ساعدی
کارشناس ارشد مهندسی نانو فناوری، مربی کمک های اولیه
جهت دریافت جزوه آموزشی دوره آمادگی عمومی و اقدامات ایمنی در شرایط بحران کلیک نمایید.
گواهی پایان دوره: گواهی پایان دوره توسط شرکت آتی سلامت محیط و کار پویا اعطا می گردد. این شرکت دارای مجوز آموزشی از مرکز تحقیقات وزارت کار و سازمان فنی و حرفه ای کشور می باشد.
با عنایت به وبینار فوق، مطلب زیر می تواند برای شما مفید باشد.
چرا آمادگی برای شرایط بحران اهمیت دارد؟
بحران معمولاً زمانی اتفاق می‌افتد که انتظارش را نداریم؛ زلزله ممکن است هنگام خواب رخ دهد، آتش‌سوزی ممکن است در محیط کار اتفاق بیفتد، یک حادثه صنعتی می‌تواند در چند دقیقه شرایط عادی یک مجموعه را تغییر دهد و قطع طولانی‌مدت برق، آب یا ارتباطات نیز ممکن است زندگی روزمره را مختل کند.
در چنین شرایطی، چند دقیقه نخست اهمیت زیادی دارد. اما نکته مهم این است که واکنش درست در بحران معمولاً قبل از وقوع بحران شکل می‌گیرد، نه در لحظه حادثه.
آمادگی یعنی بدانیم:
- چه خطراتی ممکن است ما را تهدید کنند؟
- در زمان حادثه چه کسی مسئول تصمیم‌گیری است؟
- مسیر خروج اضطراری کجاست؟
- محل تجمع ایمن کجاست؟
- تجهیزات اضطراری در کجا قرار دارند؟
- چگونه با نیروهای امدادی تماس بگیریم؟
- اگر فردی مصدوم شد، تا رسیدن نیروهای تخصصی چه اقداماتی می‌توان انجام داد؟
- چه زمانی باید تخلیه کنیم و چه زمانی در محل امن پناه بگیریم؟
سازمان‌های تخصصی حوزه ایمنی بر همین اصل تأکید دارند: برنامه‌ریزی پیش از حادثه باعث می‌شود افراد در زمان اضطرار سردرگم نشوند و بتوانند وظایف خود را سریع‌تر انجام دهند. (OSHA) نیز برای محیط‌های کاری، برنامه اقدام اضطراری را ابزاری برای سازمان‌دهی واکنش کارکنان در شرایط بحرانی می‌داند.
محتوای آموزشی پیشنهادی: وبینارها و دوره‌های آموزشی مدیریت بحران و شرایط اضطراری
بحران چیست و چه تفاوتی با یک حادثه معمولی دارد؟
حادثه ممکن است محدود باشد؛ برای مثال، یک بریدگی کوچک در دست یا خرابی یک دستگاه. اما بحران معمولاً شرایطی است که تهدید قابل توجهی برای جان و سلامت افراد ایجاد می‌کند و ممکن است منابع معمول برای مقابله با آن کافی نباشند. بحران می‌تواند شکل‌های مختلفی داشته باشد:
- زلزله و پس‌لرزه
- سیل
- آتش‌سوزی
- انفجار
- نشت مواد شیمیایی
- انتشار گازهای خطرناک
- برق‌گرفتگی گسترده
- حوادث حمل‌ونقل
- ریزش سازه
- طوفان یا شرایط جوی شدید
- قطع گسترده خدمات حیاتی
- حوادث صنعتی
- ازدحام و تخلیه جمعی
- برخی تهدیدهای امنیتی یا خشونت‌آمیز
بنابراین آمادگی بحران یک موضوع صرفاً مربوط به زلزله یا آتش‌سوزی نیست؛ بلکه یک رویکرد چندمخاطره‌ای است. چارچوب جدید سازمان جهانی بهداشت برای آمادگی و پاسخ به شرایط اضطراری نیز بر همین نگاه چندمخاطره‌ای و اهمیت هماهنگی، هشدار، پاسخ و آمادگی در سطوح مختلف تأکید دارد.
اصل طلایی در شرایط بحران: اول ایمنی، سپس کمک
یکی از مهم‌ترین اصول کمک‌های اولیه این است که امدادگر نباید خودش به مصدوم بعدی تبدیل شود.
اگر محیط همچنان خطرناک است، ورود سریع به محل حادثه می‌تواند جان شما و دیگران را به خطر بیندازد.
قبل از نزدیک شدن به مصدوم، چند سؤال ساده از خود بپرسید:
- آیا آتش وجود دارد؟
- آیا احتمال انفجار وجود دارد؟
- آیا برق هنوز وصل است؟
- آیا ماده شیمیایی یا گاز خطرناک منتشر شده است؟
- آیا سازه ناپایدار است؟
- آیا خودروها یا ماشین‌آلات در حال حرکت هستند؟
- آیا خطر ریزش، سقوط یا برق‌گرفتگی وجود دارد؟
- آیا تجهیزات حفاظت فردی مناسب در اختیار دارم؟
اگر محیط ناامن است، بدون آموزش و تجهیزات مناسب وارد نشوید.
در کمک‌های اولیه، هدف شما ارائه کمک اولیه در حد توان و آموزش است؛ نه جایگزین شدن با تیم تخصصی امداد و درمان.
راهنمای WHO/ICRC برای مراقبت اضطراری نیز بر ارزیابی سیستماتیک وضعیت مصدوم و شرایط تهدیدکننده حیات تأکید دارد. نسخه آموزشی این برنامه در سال ۲۰۲۵ نیز به‌روزرسانی‌هایی داشته است.
آمادگی قبل از بحران؛ مهم‌ترین مرحله مدیریت حادثه
بهترین زمان برای آماده شدن، قبل از وقوع حادثه است.
۱. خطرات محیط خود را شناسایی کنید: هر خانواده و هر محیط صنعتی خطرات خاص خودش را دارد. برای مثال، در خانه ممکن است خطرهای اصلی شامل:
- آتش‌سوزی
- زلزله
- گاز
- برق
- سقوط
- مسمومیت
باشد.
اما در یک کارخانه ممکن است خطرهای دیگری مانند:
- مواد قابل اشتعال
- مواد سمی
- مخازن تحت فشار
- ماشین‌آلات
- برق صنعتی
- مواد خورنده
- منابع حرارتی
- ارتفاع
- فضای بسته
- تردد لیفتراک و وسایل نقلیه
نیز وجود داشته باشد.
بنابراین نمی‌توان برای همه محیط‌ها یک برنامه یکسان طراحی کرد.
برنامه اقدام اضطراری چیست؟
برنامه اقدام اضطراری یا Emergency Action Plan مشخص می‌کند که افراد هنگام وقوع حادثه چه کاری انجام دهند.
یک برنامه مناسب باید حداقل موضوعاتی مانند نحوه گزارش حادثه، مسیرهای خروج، محل تجمع، مسئولیت افراد و روش شمارش کارکنان پس از تخلیه را مشخص کند.
محتوای آموزشی پیشنهادی: طرح واکنش اضطراری (با رویکرد تدوین ERP )
در یک محیط صنعتی بهتر است مشخص باشد:
- چه کسی فرمان تخلیه را صادر می‌کند؟
- چه کسی با آتش‌نشانی یا اورژانس تماس می‌گیرد؟
- چه کسی مسئول کمک‌های اولیه است؟
- مسیرهای خروج کدام‌اند؟
- مسیر جایگزین چیست؟
- محل تجمع کارکنان کجاست؟
- چگونه غیبت یا حضور افراد بررسی می‌شود؟
- چه کسی مسئول قطع اضطراری تجهیزات است؟
- چه افرادی اجازه انجام عملیات فنی اضطراری را دارند؟
- برای کارکنان دارای محدودیت حرکتی چه برنامه‌ای وجود دارد؟
- در صورت انتشار مواد شیمیایی چه اقداماتی باید انجام شود؟
آمادگی کارکنان صنایع؛ چرا آموزش عملی ضروری است؟
وجود تجهیزات ایمنی بدون آموزش کافی نیست. فرض کنید در یک کارخانه کپسول آتش‌نشانی، جعبه کمک‌های اولیه، دوش اضطراری و دستگاه AED وجود دارد؛ اما کارکنان نمی‌دانند این تجهیزات کجا هستند یا چگونه باید از آنها استفاده کنند. در چنین شرایطی، تجهیزات به‌تنهایی آمادگی ایجاد نمی‌کنند.
OSHA توصیه می‌کند کارکنان درباره انواع شرایط اضطراری احتمالی، سیستم‌های هشدار، تخلیه، پناه‌گیری، مسئولیت‌های فردی، کمک‌های اولیه و خطرات اختصاصی محل کار آموزش ببینند و تمرین‌های دوره‌ای انجام شود. بنابراین آموزش ایمنی باید ترکیبی از:
آموزش نظری + تمرین عملی + مانور + ارزیابی + اصلاح نقاط ضعف
باشد.
کیف یا بسته اضطراری چه چیزهایی باید داشته باشد؟
داشتن یک کیف اضطراری آماده می‌تواند در زمان قطع خدمات یا تخلیه سریع بسیار مفید باشد. اقلام بسته اضطراری بسته به منطقه و نوع خطر متفاوت است، اما اقلام پایه می‌تواند شامل موارد زیر باشد:
- آب
- مواد غذایی ماندگار
- چراغ‌قوه
- باتری یدکی
- رادیوی باتری‌خور یا دستی
- جعبه کمک‌های اولیه
- داروهای ضروری شخصی
- وسایل بهداشت فردی
- شارژر و پاوربانک
- مدارک ضروری و نسخه پشتیبان آنها
- فهرست شماره‌های تماس اضطراری
- پتو یا پوشش مناسب
- مقداری پول نقد
- سوت اضطراری
- دستکش مناسب
- اقلام اختصاصی کودکان، سالمندان یا افراد دارای نیازهای پزشکی
صلیب سرخ آمریکا نیز بر نگهداری بسته اضطراری و توجه به نیازهای اختصاصی اعضای خانواده تأکید می‌کند.
نکته مهم این است که محتویات کیف باید به‌صورت دوره‌ای بررسی شود؛ زیرا مواد غذایی، باتری‌ها، داروها و برخی تجهیزات تاریخ مصرف یا عمر مفید دارند.
جعبه کمک‌های اولیه؛ فقط خریدن کافی نیست
جعبه کمک‌های اولیه باید متناسب با خطرات محیط باشد.
اقلام رایج ممکن است شامل:
- دستکش یکبارمصرف
- گاز استریل
- پانسمان
- باند
- چسب پزشکی
- مواد مناسب برای پاک‌سازی زخم
- قیچی
- پتو نجات
- ماسک یا وسیله محافظ تنفسی مناسب
- کمپرس سرد فوری
- دستورالعمل کمک‌های اولیه
باشند.
محتویات دقیق باید بر اساس خطرات محل، تعداد افراد و مقررات مربوطه تعیین شود.
صلیب سرخ توصیه می‌کند جعبه‌های کمک‌های اولیه به‌طور منظم بررسی شوند و اقلام مصرف‌شده یا تاریخ‌گذشته جایگزین شوند.
در زمان وقوع بحران چه کنیم؟
یک روش ساده برای عموم مردم این است: توقف ـ ارزیابی ـ اقدام
توقف: در لحظه نخست، واکنش عجولانه نداشته باشید.
ارزیابی: به سرعت بررسی کنید:
- خطر اصلی چیست؟
- آیا محل امن است؟
- آیا نیاز به تخلیه وجود دارد؟
- آیا فردی مصدوم شده است؟
- آیا باید با خدمات اضطراری تماس گرفت؟
اقدام: پس از ارزیابی، اقدام مناسب را انجام دهید:
- خروج
- پناه‌گیری
- تماس با نیروهای امدادی
- کمک اولیه
- هشدار به دیگران
- دور شدن از محدوده خطر
تخلیه اضطراری؛ چه زمانی باید از محل خارج شویم؟
تخلیه زمانی انجام می‌شود که ماندن در محل خطرناک‌تر از خروج باشد.
در محیط‌های صنعتی ممکن است آتش، انفجار، نشت مواد شیمیایی یا ریزش سازه نیاز به تخلیه ایجاد کند.
در زمان تخلیه:
- آرام بمانید.
- دستور مسئولان ایمنی را دنبال کنید.
- از مسیر تعیین‌شده خارج شوید.
- از آسانسور در شرایطی که استفاده از آن ممنوع یا ناایمن است استفاده نکنید.
- برای برداشتن وسایل شخصی وقت تلف نکنید.
- به محل تجمع مشخص‌شده بروید.
- مسیر عبور نیروهای امدادی را مسدود نکنید.
- بدون اجازه مسئولان به منطقه خطر بازنگردید.
برنامه اضطراری محل کار باید مسیرهای خروج و محل تجمع را از قبل مشخص کرده باشد.
پناه‌گیری؛ همیشه خروج بهترین گزینه نیست
یکی از اشتباهات رایج این است که تصور کنیم در هر بحران باید فوراً ساختمان را ترک کرد. در برخی شرایط، ماندن در یک محل امن می‌تواند ایمن‌تر از خروج باشد. برای مثال، هنگام برخی حوادث انتشار مواد خطرناک ممکن است دستور رسمی بر پناه‌گیری در محل صادر شود. بنابراین اقدام صحیح به نوع خطر، محل حادثه و دستور مراجع مسئول بستگی دارد. اصل مهم این است:
اقدام مناسب را بر اساس نوع خطر انتخاب کنید، نه بر اساس یک دستور ثابت برای همه بحران‌ها.
محتوای آموزشی پیشنهادی: مکان یابی ایمن، بایدها و نبایدها از منظر مدیریت بحران
کمک‌های اولیه در شرایط بحران
در یک بحران ممکن است تعداد مصدومان زیاد باشد و منابع پزشکی بلافاصله در دسترس نباشند. در چنین شرایطی، هدف کمک اولیه این است که تا رسیدن نیروهای حرفه‌ای، از بدتر شدن وضعیت جلوگیری شود و در صورت امکان، اقدامات نجات‌بخش اولیه انجام گیرد. مهم‌ترین اصل این است که ابتدا وضعیت کلی مصدوم و خطرات محیط ارزیابی شود.
برای فرد بیهوش یا بسیار بدحال، باید در چارچوب آموزش کمک‌های اولیه و پروتکل‌های محلی، وضعیت پاسخ‌دهی و تنفس بررسی شود و در صورت نیاز، با خدمات اورژانسی تماس گرفته شود و اقدامات نجات‌بخش متناسب با سطح آموزش فرد انجام شود.
برای کارکنان صنایع، آموزش عملی CPR و استفاده از AED اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا در برخی موارد، شروع سریع اقدامات احیا می‌تواند تا رسیدن تیم تخصصی اهمیت حیاتی داشته باشد. صلیب سرخ نیز آموزش کمک‌های اولیه، CPR و AED را از مهارت‌های مهم آمادگی اضطراری می‌داند.
محتوای آموزشی پیشنهادی: آشنایی با اصول کمک های اولیه و اقدامات پایه حفظ حیات (BLS)
خونریزی شدید؛ اولویت مهم در کمک‌های اولیه
خونریزی شدید می‌تواند در مدت کوتاهی تهدیدکننده حیات باشد. در صورت مشاهده خونریزی قابل توجه و تا زمانی که انجام این کار برای شما ایمن است، اصل کلی کمک اولیه این است که با استفاده از تجهیزات مناسب و روش آموزش‌دیده، خونریزی را کنترل کنید و هم‌زمان از خدمات اورژانسی کمک بخواهید.
اگر دستکش یکبارمصرف یا مانع مناسب در دسترس است، برای کاهش تماس با خون از آن استفاده کنید.
افراد غیرمتخصص نباید بدون آموزش معتبر اقدام به روش‌های تخصصی کنترل خونریزی کنند؛ آموزش عملی کمک‌های اولیه و استفاده از تجهیزات متناسب با محیط کار بسیار مهم است.
محتوای آموزشی پیشنهادی: کمک های اولیه در حوادث صنعتی (قطع عضو، له شدگی، شکستگی، آسیب بافتی)
سوختگی؛ چه کاری انجام دهیم؟
سوختگی ممکن است حرارتی، شیمیایی یا ناشی از برق باشد و روش برخورد با آنها یکسان نیست.
در سوختگی حرارتی، اصل مهم اولیه دور کردن فرد از منبع آسیب، در صورت امکان و بدون به خطر انداختن امدادگر، و خنک کردن مناسب ناحیه آسیب‌دیده طبق اصول کمک‌های اولیه است.
نباید روی سوختگی از مواد خانگی ناشناخته، روغن یا مواد غیرپزشکی استفاده کرد.
در سوختگی شیمیایی، اولویت اصلی جلوگیری از ادامه تماس با ماده و رعایت دستورالعمل ایمنی ماده شیمیایی است. ممکن است نیاز به شست‌وشوی طولانی با آب باشد، اما این موضوع به نوع ماده و دستورالعمل ایمنی آن بستگی دارد.
در محیط‌های صنعتی، برگه اطلاعات ایمنی ماده (SDS) باید در دسترس باشد و کارکنان بدانند در مواجهه با مواد خطرناک چه اقداماتی لازم است.
محتوای آموزشی پیشنهادی: اقدامات اولیه در سوختگی های ناشی از حوادث صنعتی
برق‌گرفتگی؛ قبل از کمک، منبع برق را ایمن کنید
در حادثه برق‌گرفتگی، یکی از خطرناک‌ترین اشتباهات، لمس مستقیم فردی است که ممکن است همچنان با منبع برق در تماس باشد.
تا زمانی که منبع برق ایمن نشده است، نزدیک شدن یا تماس مستقیم می‌تواند امدادگر را نیز دچار برق‌گرفتگی کند.
در محیط صنعتی، قطع منبع برق باید توسط فرد مجاز و آموزش‌دیده و مطابق روش‌های ایمن محل کار انجام شود.
پس از ایمن شدن محیط، وضعیت مصدوم ارزیابی و در صورت نیاز، کمک‌های اضطراری و تماس با خدمات پزشکی انجام می‌شود.
نشت مواد شیمیایی؛ قهرمان‌بازی نکنید
یکی از خطرناک‌ترین رفتارها در حوادث صنعتی، ورود افراد آموزش‌ندیده به محل نشت مواد شیمیایی برای نجات دیگران است.
در صورت نشت ماده خطرناک:
- وارد منطقه آلوده نشوید.
- از تماس مستقیم با ماده خودداری کنید.
- هشدار لازم را طبق دستورالعمل محل اعلام کنید.
- منطقه را تخلیه یا ایزوله کنید.
- دستورالعمل SDS و برنامه واکنش اضطراری را دنبال کنید.
- از تجهیزات حفاظت فردی مناسب استفاده کنید.
- اجازه دهید تیم تخصصی عملیات پاک‌سازی و نجات را انجام دهد.
در چنین شرایطی، دانستن اینکه چه کاری نباید انجام دهیم، به اندازه دانستن اقدام درست اهمیت دارد.
مدیریت رفتار و استرس در شرایط بحران
بحران فقط بدن انسان را تحت تأثیر قرار نمی‌دهد؛ ذهن نیز در معرض فشار شدید قرار می‌گیرد.
ترس، گیجی، لرزش، گریه، افزایش ضربان قلب و دشواری تمرکز می‌توانند در شرایط بحرانی رخ دهند.
برای کمک به حفظ عملکرد:
- چند نفس آرام و کنترل‌شده بکشید.
- روی اطلاعات قابل اعتماد تمرکز کنید.
- دستورها را مرحله‌به‌مرحله دنبال کنید.
- از انتشار شایعات خودداری کنید.
- مسئولیت‌های مشخص را بپذیرید.
- به افراد آسیب‌پذیر توجه کنید.
- از ایجاد ازدحام و رفتارهای هیجانی جلوگیری کنید.
در محیط کاری، وجود فرماندهی و نقش‌های مشخص باعث کاهش سردرگمی می‌شود؛ به همین دلیل برنامه اضطراری باید مسئولیت‌ها را از قبل مشخص کند.
محتوای آموزشی پیشنهادی: اصول حمایت های روانی اجتماعی در بلایا و حوادث غیر مترقبه
ارتباطات در بحران؛ اطلاعات درست، بخشی از ایمنی است
در بحران ممکن است خطوط تلفن یا اینترنت با اختلال مواجه شوند.
به همین دلیل بهتر است خانواده‌ها و سازمان‌ها از قبل:
- شماره‌های ضروری را ثبت کنند.
- یک فرد رابط خانوادگی مشخص کنند.
- روش ارتباط جایگزین داشته باشند.
- اطلاعات تماس کارکنان را به‌روز نگه دارند.
- از کانال‌های رسمی برای دریافت اخبار استفاده کنند.
در خانواده نیز بهتر است همه اعضا بدانند اگر از یکدیگر جدا شدند، در کجا و چگونه با هم تماس بگیرند.
افراد آسیب‌پذیر را در برنامه بحران فراموش نکنیم
یک برنامه خوب نباید فقط برای افراد سالم و جوان طراحی شود.
باید نیازهای:
- کودکان
- سالمندان
- زنان باردار
- افراد دارای معلولیت
- افراد دارای بیماری‌های مزمن
- افراد دارای نیازهای دارویی
- افراد دارای مشکلات شنوایی یا بینایی
نیز در نظر گرفته شود.
در محیط‌های صنعتی، برنامه تخلیه باید برای کارکنانی که محدودیت حرکتی یا نیازهای خاص دارند نیز راهکار مشخص داشته باشد. OSHA نیز توجه به نیازهای کارکنان دارای محدودیت‌های فیزیکی را در برنامه‌ریزی اضطراری مطرح می‌کند.
مانور اضطراری؛ تمرین قبل از حادثه واقعی
اگر یک سازمان فقط یک دستورالعمل مکتوب داشته باشد، هنوز الزاماً آماده نیست.
باید تمرین کرد.
مانور می‌تواند سناریوهایی مانند:
- آتش‌سوزی
- زلزله
- تخلیه ساختمان
- مصدومیت شدید
- نشت مواد شیمیایی
- قطع برق
- حادثه در خط تولید
را شبیه‌سازی کند.
پس از مانور باید پرسید:
- چه چیزی خوب پیش رفت؟
- کجا دچار تأخیر شدیم؟
- چه کسی وظیفه خود را نمی‌دانست؟
- کدام تجهیزات در دسترس نبود؟
- آیا مسیر تخلیه مناسب بود؟
- آیا شمارش کارکنان دقیق انجام شد؟
مانور زمانی ارزشمند است که نتیجه آن به اصلاح برنامه منجر شود. OSHA نیز بر ارزیابی تمرین‌ها، شناسایی نقاط قوت و ضعف و بهبود برنامه تأکید دارد.
محتوای آموزشی پیشنهادی: بررسی چالش های پیش رو در مدیریت بحران
چک‌لیست آمادگی عمومی در شرایط بحران
برای شروع، این چک‌لیست ساده را بررسی کنید:
در خانه
☐ شماره‌های اضطراری را می‌دانم.
☐ مسیرهای خروج را می‌شناسم.
☐ محل قطع اصلی گاز، برق و آب را می‌دانم.
☐ جعبه کمک‌های اولیه دارم.
☐ بسته اضطراری آماده دارم.
☐ داروهای ضروری در دسترس هستند.
☐ اعضای خانواده برنامه ارتباطی دارند.
☐ برای افراد دارای نیازهای خاص برنامه دارم.
در محیط کار
☐ برنامه اقدام اضطراری را می‌شناسم.
☐ مسیرهای خروج را می‌دانم.
☐ محل تجمع را می‌دانم.
☐ محل جعبه کمک‌های اولیه را می‌دانم.
☐ محل AED را می‌دانم، اگر در محل وجود دارد.
☐ سیستم اعلام خطر را می‌شناسم.
☐ خطرات اختصاصی محل کار را می‌شناسم.
☐ می‌دانم در صورت نشت مواد شیمیایی چه کنم.
☐ می‌دانم چه کسی مسئول هماهنگی بحران است.
☐ در مانورهای اضطراری شرکت کرده‌ام.
۱۰ اشتباه رایج در شرایط بحران
برای افزایش آمادگی، این اشتباهات را جدی بگیرید:
- ورود عجولانه به منطقه خطر
- تلاش برای نجات دیگران بدون توجه به ایمنی خود
- استفاده از تجهیزات بدون آموزش
- بازگشت به ساختمان بدون اعلام ایمنی
- انتشار اخبار تأییدنشده
- نادیده گرفتن مسیرهای خروج
- بی‌توجهی به افراد آسیب‌پذیر
- نگهداری تجهیزات اضطراری بدون بررسی دوره‌ای
- تصور اینکه یک برنامه مکتوب بدون تمرین کافی است
- نادیده گرفتن تجربه مانورها و اصلاح نکردن نقاط ضعف
فرهنگ ایمنی؛ از واکنش به حادثه تا پیشگیری
یکی از مهم‌ترین تغییرات در مدیریت بحران این است که به جای اینکه فقط بپرسیم: اگر حادثه رخ داد چه کنیم؟ بپرسیم:
چگونه احتمال وقوع یا شدت پیامد حادثه را کاهش دهیم؟
در صنایع، این موضوع با شناسایی خطرات، ارزیابی ریسک، آموزش، نگهداری مناسب تجهیزات، استفاده صحیح از تجهیزات حفاظت فردی، گزارش شبه‌حادثه‌ها و اصلاح شرایط ناایمن ارتباط دارد.
کارکنان نیز باید بتوانند شرایط ناایمن را بدون ترس از سرزنش گزارش کنند.
یک فرهنگ ایمنی واقعی زمانی شکل می‌گیرد که ایمنی فقط مسئول
یت واحد HSE نباشد؛ بلکه مدیران، سرپرستان و تمام کارکنان خود را بخشی از سیستم ایمنی بدانند.
جمع‌بندی؛ آمادگی، مهم‌تر از واکنش لحظه‌ای است
بحران ممکن است قابل پیش‌بینی نباشد، اما آمادگی برای آن تا حد زیادی قابل برنامه‌ریزی است. یک فرد آماده کسی نیست که تصور می‌کند هیچ حادثه‌ای برایش اتفاق نمی‌افتد؛ بلکه کسی است که می‌داند اگر حادثه رخ داد، چگونه از خود و دیگران محافظت کند. برای کارکنان صنایع نیز آمادگی واقعی یعنی شناخت خطرات محل کار، آشنایی با برنامه اقدام اضطراری، شناخت مسیرهای خروج، شرکت در آموزش و مانور، استفاده صحیح از تجهیزات حفاظت فردی و دانستن محدوده مسئولیت خود.
از دیدگاه کمک‌های اولیه، یک اصل همیشه باید در ذهن باقی بماند:
ابتدا صحنه را ایمن کنید، سپس به مصدوم کمک کنید.
اگر محیط خطرناک باشد، یک امدادگر ناآماده می‌تواند به بخشی از حادثه تبدیل شود.
در نهایت، آمادگی بحران را می‌توان در پنج کلمه خلاصه کرد:
شناخت خطر، برنامه‌ریزی، آموزش، تمرین و اقدام ایمن.
وجود یک کیف اضطراری، جعبه کمک‌های اولیه یا کپسول آتش‌نشانی ارزشمند است؛ اما مهم‌تر از تجهیزات، افرادی هستند که می‌دانند چه زمانی و چگونه از آنها استفاده کنند.
به همین دلیل، آمادگی اضطراری یک فعالیت یک‌باره نیست. برنامه‌ها باید بازبینی شوند، تجهیزات بررسی شوند، کارکنان آموزش ببینند و مانورها تکرار شوند. آمادگی واقعی زمانی ایجاد می‌شود که واکنش صحیح در شرایط اضطراری، از قبل تمرین شده باشد. OSHA نیز آمادگی را فرآیندی می‌داند که با برنامه‌ریزی، آموزش، تمرین و بازبینی مستمر تقویت می‌شود.
بحران ممکن است ناگهانی باشد؛ آمادگی نباید ناگهانی باشد.
محتوای آموزشی پیشنهادی: وبینارها و دوره‌های آموزشی ایمنی و آتش نشانی
"شرکت فناور آتی سلامت محیط کار و پویا، دارای مجوز برگزاری دوره های آموزشی از مرکز تحقیقات و تعلیمات حفاظت فنی و بهداشت کار، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و سازمان فنی و حرفه ای کشور،مجوز کانون تبلیغات از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و مجوز فناوری تحت حمایت پارک علم و فناوری یزد می باشد."
رشته های دانشگاهی مرتبط
نظرات و پیشنهادات
حامیان
