عنوان دوره آموزشی: اصول آوار برداری و امداد و نجات در آوار

مهندس ابوالفضل تیموری 

آتش پاد دوم، مدیر عملیات آتش نشانی مشهد، مدرس دانشگاه، مدرس آتش نشانهای خراسان رضوی

جهت دریافت جزوه آموزشی دوره اصول آوار برداری و امداد و نجات در آوار کلیک نمایید.

نحوه برگزاری:آنلاین

دوره آفلاین: اگر امکان شرکت در دوره آنلاین اصول آوار برداری و امداد و نجات در آوار را نداشته اید، جهت شرکت در دوره آفلاین و دریافت راهنمایی بیشتر با شماره  09190422780 تماس بگیرید تا تیم باما HSE به شما کمک کنند.

گواهی پایان دوره: گواهی پایان دوره توسط شرکت آتی سلامت محیط و کار پویا اعطا می گردد. این شرکت دارای مجوز آموزشی از مرکز تحقیقات وزارت کار و سازمان فنی و حرفه ای کشور می باشد

با عنایت به وبینار فوق، مطلب زیر می تواند برای شما مفید باشد.

در دل آوار: راهنمای نجات و بقا در عملیات پیچیده آواربرداری

گاه، تقدیر با خشمی ناگهانی، بناهای استوار را به تلی از خاک و سنگ بدل می‌کند. زلزله‌ها، انفجارهای مهیب یا حوادث ناگوار دیگر، جهانی را زیر و رو می‌کنند و در میان غبار و ویرانی، امید به زندگی در هاله‌ای از ابهام فرو می‌رود. در چنین لحظاتی، جایی که زمان معنای دیگری می‌یابد و هر ثانیه می‌تواند سرنوشت‌ساز باشد، قهرمانانی با تکیه بر دانش، شجاعت و تجهیزات، دل به دل آوار می‌زنند تا نوای زندگی را دوباره در میان سکوت مرگبار بشنوند. عملیات آواربرداری و نجات در زیر انبوهی از مصالح، یکی از دشوارترین و پرافتخارترین ماموریت‌های بشری است؛ آزمونی سخت برای توانایی‌های انسانی در مواجهه با اراده طبیعت و بقایای آن. این نوشته، سفری است به قلب این عملیات‌ها؛ شرحی جامع از آنچه باید بدانیم، چگونه آماده باشیم و چه اصولی را باید رعایت کنیم تا امید را در دل ویرانی زنده نگاه داریم.

محتوای آموزشی پیشنهادی: وبینارها و دوره های آموزشی ایمنی و آتش نشانی

فصل اول: چهره هولناک آوار و خطرات پنهان آن

۱. آیا می‌دانیم آوار چیست؟

آوار، تنها مشتی خاک و سنگ نیست؛ بلکه مجموعه‌ای درهم‌تنیده از بقایای سازه‌هایی است که زمانی پناهگاه ما بوده‌اند: بتن‌های خرد شده، آجرها، تیرآهن‌های تابیده، شیشه‌های شکسته، سیم‌های برق رها شده و هر آنچه که تار و پود بنا را تشکیل می‌داده است. حجم، وزن، شکل و نحوه پراکندگی این مواد، همه و همه تحت تاثیر نوع حادثه و مصالح اولیه بنا، متغیر است و هر کدام، چالشی منحصربه‌فرد را پیش روی نجاتگران قرار می‌دهد.

۱.۲. وقتی آوار نفس می‌کشد: خطراتی که کمین کرده‌اند

قدم گذاشتن در منطقه آوار، شبیه راه رفتن در میدان مین است. هر لحظه، خطراتی جدید جان امدادگران و مصدومان را تهدید می‌کند:

• خطر ریزش دوباره: سازه‌های باقی‌مانده، شکننده و ناپایدارند. یک جابجایی کوچک، یک لرزش ناخواسته، می‌تواند فاجعه‌ای دوباره بیافریند و جان کسانی را که برای نجات دیگران آمده‌اند، بگیرد.
• زخم‌های پنهان: تیزی شیشه، نوک تیز میلگردها، و وزن سنگین قطعات بتنی، می‌توانند جراحات عمیق و مرگباری ایجاد کنند. همچنین، حفره‌های ناگهانی و غیرمنتظره، تله‌هایی مرگبارند.
• سموم نامرئی: نشت مواد شیمیایی از لوله‌های شکسته، ذرات ریز و سمی معلق در هوا، و حتی عوامل بیماری‌زای نهفته در میان گرد و غبار، تهدیداتی خاموش اما جدی هستند.
• محیط دشوار: سرمای گزنده، گرمای طاقت‌فرسا، باران‌های سیل‌آسا، یا کمبود اکسیژن در فضاهای تنگ و محبوس، همگی عواملی هستند که عملیات را دشوارتر و خطرناک‌تر می‌کنند.
• فشار روانی: دیدن صحنه‌های دلخراش، استرس ناشی از فوریت زمان، و اضطراب دائمی، بار روانی سنگینی بر دوش امدادگران می‌گذارد.

محتوای آموزشی پیشنهادی: وبینارها و دوره های آموزشی مدیریت بحران و شرایط اضطراری

فصل دوم: در سپیده‌دم فاجعه: هنر آمادگی

۲.۱. چرا آمادگی، کلید نجات است؟

در دنیای پرآشوب حوادث، هیچ چیز به اندازه آمادگی قبلی، نمی‌تواند تفاوت بین پیروزی و شکست، زندگی و مرگ، را رقم بزند. آمادگی در آواربرداری، فقط یک شعار نیست؛ بلکه مجموعه‌ای از دانش، مهارت، تجهیزات و تمرین است که باید در بالاترین سطح باشد.

۲.۲. دانش، شمشیر نجاتگران: آموزش و تمرین

   شناخت بنا: امدادگران باید مانند معماران، با ساختار ساختمان‌ها، نقاط ضعف و قوتشان، و رفتار مصالح در شرایط بحرانی آشنا باشند.

• هنر یافتن: تکنیک‌های جستجو، از کار با سگ‌های زنده‌یاب تا استفاده از دستگاه‌های پیشرفته صوتی و حرارتی، باید جزء جدایی‌ناپذیر آموزش‌ها باشد.
• دفاع در برابر خطر: هر امدادگر باید بداند چگونه محیط اطراف خود را ارزیابی کند، چگونه سازه‌های ناپایدار را موقتاً ایمن سازد و چگونه با تجهیزات، حداکثر ایمنی را برای خود و دیگران فراهم کند.
• اولین یار مصدوم: کمک‌های اولیه در شرایط خاص، به‌ویژه برای مصدومانی که زیر فشار مانده‌اند، حیاتی است.
• تکرار، مادر مهارت: مانورهای شبیه‌سازی شده، صحنه تمرین واقعی است؛ جایی که تیم‌ها هماهنگی خود را می‌آزمایند و سرعت عملشان را بالا می‌برند.

۲.۳. جعبه ابزار زندگی:

تجهیزات، بازوی اجرایی دانش امدادگر هستند. در آواربرداری، این جعبه ابزار شامل موارد زیر است:

• سپرهای محافظ: کلاه، عینک، دستکش، لباس ضخیم، ماسک تنفسی، و کفش‌های ایمنی، اولین خط دفاعی امدادگر.
• چشم و گوش تیز: سگ‌های زنده، دوربین‌های حرارتی، و دستگاه‌های شنود، ابزارهای حیاتی برای یافتن نشانه‌های حیات.
• یاران کوچک: دیلم، پتک، اره، و بیل، ابزارهای دستی که با مهارت، راه را باز می‌کنند.
• غول‌های یاری‌رسان: مینی‌بیل، جک‌های هیدرولیکی، و بالابرهای بادی، ابزارهای سنگینی که در صورت امکان، کار را تسریع می‌بخشند.
• ستون‌های امید: جک‌های سقفی و دیواری، پروفیل‌ها، و تخته‌های چوبی، برای تثبیت موقت آوار.
• داروخانه سیار: کیت‌های کمک‌های اولیه جامع، برای رسیدگی فوری به جراحات.

محتوای آموزشی پیشنهادی: جستجو و نجات افراد در محیط حاوی دود و حرارت ناشی از آتش سوزی

۲.۴. نقشه راه بقا: طرح‌ریزی عملیات

پیش از ورود به جهنم آوار، یک نقشه راه دقیق لازم است:

• مرزهای نبرد: تعیین دقیق محدوده عملیات و نقاط اولویت‌دار.
• شناخت دشمن: ارزیابی و اولویت‌بندی خطرات موجود.
• تقسیم وظایف: هر کس باید بداند چه نقشی در این ارکستر نجات دارد.
• مکان‌های امن: تعیین پناهگاه‌های موقت برای تیم و مصدومان.
• رشته‌های ارتباطی: برقراری یک خط ارتباطی پایدار و امن.

فصل سوم: رقص با مرگ و زندگی: گام‌های عملیات

۳.۱. اولین نگاه: ارزیابی و ایمن‌سازی

اولین قدم، نفس عمیق کشیدن و ارزیابی دقیق صحنه است. ایمنی امدادگران، در اولویت قرار دارد، حتی پیش از جستجو. باید مسیرهای ورود و خروج را امن کرد و نقاط پرخطر را شناسایی نمود.

۳.۲. شکار امید: جستجوی مصدومان

این بخش، نیازمند صبر، دقت و استفاده از تمام حواس و ابزارهاست. از صدای ضعیف ناله تا گرمای یک بدن، هر نشانه‌ای ارزشمند است. سگ‌های زنده‌یاب، چشم و گوش تیم هستند و دستگاه‌های پیشرفته، به ما در دیدن نامرئی‌ها کمک می‌کنند. پس از یافتن، پاکسازی باید با نهایت ظرافت انجام شود.

۳.۳. گشودن راه: دسترسی به گمشده

وقتی محل مصدوم مشخص شد، باید راهی امن به او باز کرد. این یعنی برداشتن قطعات آوار، لایه به لایه، و همزمان، مهار کردن بخش‌های ناپایدار اطراف. گاه، ایجاد یک حفره دسترسی، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است.

۳.۴. معجزه نجات: خروج و مراقبت

این حساس‌ترین لحظه است. ارزیابی سریع وضعیت پزشکی مصدوم، انجام کمک‌های اولیه حیاتی، و سپس، انتقال ایمن او با استفاده از تجهیزات مناسب. در حوادث پرحادثه، "تریاژ"؛ یعنی اولویت‌بندی بیماران بر اساس شدت جراحت، به ما کمک می‌کند تا منابع محدود خود را به بهترین نحو به کار گیریم.

۳.۵. نفس آخر: پاکسازی و تحویل

پس از اطمینان از اتمام عملیات نجات، منطقه باید پاکسازی و ایمن شود تا خطرات باقی‌مانده به حداقل برسد و محل به مسئولین ذی‌صلاح تحویل گردد.

محتوای آموزشی پیشنهادی: کلرزنی و کنترل کیفی آب آشامیدنی در صنایع و معادن

فصل چهارم: فنون پیشرفته در آغوش آوار

۴.۱. بنای استوار موقت: پایدارسازی سازه

با استفاده از جک‌ها، تیرها و کابل‌ها، سازه‌های در معرض خطر را مهار می‌کنیم تا دنیای زیر آوار، آرامشی نسبی بیابد. گاه، کیسه‌های هوا نیز به یاری ما می‌آیند.

۴.۲. هنر شکافتن: حفاری و برش

از بیل و کلنگ گرفته تا اره‌های برقی و دستگاه‌های برش پیشرفته، ابزارهای ما راه را باز می‌کنند؛ اما همیشه با در نظر گرفتن ایمنی و کنترل گرد و غبار.

۴.۳. نجات در تنگناها: فضاهای بسته

در اعماق آوار، فضاهای تنگ و خطرناکی وجود دارد که نیازمند دانش تخصصی، سیستم‌های تهویه، تجهیزات تنفسی، و فنون بالا و پایین‌کشیدن ایمن است.

۴.۴. غلبه بر سندرم له شدگی:

اگر عضوی از بدن، طولانی‌مدت زیر فشار بماند، پس از رهایی، سمومی مهلک آزاد می‌شوند. تشخیص سریع، درمان‌های اولیه برای محافظت از کلیه‌ها، و انتقال فوری به بیمارستان، حیاتی‌ترین اقدامات هستند.

فصل پنجم: نگاه به آینده: فناوری در خدمت نجات

۵.۱. بال‌های نجات: پهپادها

پهپادها، چشم ما در آسمان ویرانی هستند؛ قادر به شناسایی مناطق وسیع، یافتن مسیرهای امن، و حتی رساندن تجهیزات ضروری.

۵.۲. دستان نامرئی: ربات‌ها

ربات‌های کوچک و کنترل از راه دور، می‌توانند به دل خطرناک‌ترین نقاط نفوذ کنند و به جستجو و تصویربرداری بپردازند.

۵.۳. ذهن هوشمند: هوش مصنوعی

هوش مصنوعی، به ما در تحلیل داده‌ها، پیش‌بینی الگوهای خطر، و بهینه‌سازی عملیات کمک می‌کند.

۵.۴. دیدن اعماق: سنجش از دور

فناوری‌های سنجش از دور، به ما در نقشه‌برداری سه‌بعدی و شناسایی حفره‌های پنهان کمک می‌کنند.

فصل ششم: قلب‌های امیدوار: جنبه‌های انسانی

۶.۱. صخره‌های استوار: سلامت روان امدادگران

کار در چنین شرایطی، فرسایشی است. حمایت روانی، استراحت کافی، و آموزش‌های مقابله با استرس، ستون‌های اصلی حفظ روحیه امدادگران هستند.

۶.۲. پل ارتباطی: همدلی با بازماندگان

ارتباط صادقانه و همدلانه با خانواده‌های نگران، بخشی جدایی‌ناپذیر از عملیات است؛ حتی در سخت‌ترین شرایط.

۶.۳. ارکستر نجات: همکاری بین‌بخشی

آتش‌نشانی، اورژانس، هلال احمر، پلیس و سایر نیروها؛ همه باید با هم، سمفونی نجات را بنوازند. هماهنگی، کلید موفقیت است.

محتوای آموزشی پیشنهادی: وبینارها و دوره های آموزشی مهارت های نرم

سخن پایانی:

در دل آوار، جایی که غبار فراموشی بر همه چیز نشسته است، تلاش انسان برای یافتن و نجات جان همنوع، اوج شکوه و انسانیت را به نمایش می‌گذارد. عملیات آواربرداری، آزمونی است برای دانش، شجاعت، و روحیه تیمی. با ارتقاء دانش، تجهیزات و تمرین، می‌توانیم در این رقص سخت با مرگ و زندگی، شانس بقا را برای عزیزانمان افزایش دهیم. آینده نجات، در گرو آمادگی امروز ماست.

"شرکت فناور آتی سلامت محیط کار و پویا، دارای مجوز برگزاری دوره های آموزشی از مرکز تحقیقات و تعلیمات حفاظت فنی و بهداشت کار، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و سازمان فنی و حرفه ای کشور،مجوز کانون تبلیغات از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و مجوز فناوری تحت حمایت پارک علم و فناوری یزد می باشد."